Astaxanthine: wat is het en waar komt het vandaan?

Laatst bijgewerkt op 18 september 2025

Astaxanthine is een carotenoïde met antioxidatieve eigenschappen die van nature in voeding voorkomt. Het gaat om een xanthofyl (een woord dat in het Grieks “gele bladeren” betekent, aangezien de substantie voor het eerst werd geïdentificeerd in gekleurde bladeren), een stof die ook wel als kleurstof wordt gebruikt onder de naam E161j. 

De substantie zelf heeft de neiging roze te kleuren, zoals dat het geval is bij flamingo’s (die door een grote inname van de stof roze vederen krijgen). Astaxanthine werd voor het eerst beschreven in 1975, met betrekking tot het produceren van een kunstmatig supplement.

Astaxanthine, een minder bekende carotenoïde

Astaxanthine behoort tot de carotenoïden^[1], maar wordt in tegenstelling tot andere stoffen onder deze categorie niet omgezet in vitamine A in het menselijke lichaam. Een teveel aan deze vitamine werkt vergiftigend voor het lichaam, maar in het lichaam omgezette astaxanthine niet.

Astaxanthine is een carotenoïde met antioxidatieve eigenschappen. Het komt van nature voor in uiteenlopende planten en dieren en draagt daar bij aan de pigmentkleur. Astaxanthine komt dus wel degelijk voor in de natuur, maar het wordt ook vaak geproduceerd uit aardolie. Men gebruikt het als voedingssupplement voor zowel dieren als mensen, als kleurstof in voedingsmiddelen, en om bepaalde gekweekte vissoorten een roze kleur te geven.

Verschillen tussen astaxanthine, luteïne en zeaxanthine

Astaxanthine, luteïne en zeaxanthine zijn alle drie carotenoïden met een vergelijkbare basisstructuur, maar ze verschillen in de positie en het aantal functionele groepen. Astaxanthine bevat extra hydroxyl- en keto­groepen, waardoor het zich gemakkelijk kan oriënteren op grensvlakken tussen waterige en vetrijke omgevingen (bijv. biologische membranen). Luteïne en zeaxanthine komen vooral voor in groene bladgroenten en gele/oranje planten en zijn—net als astaxanthine—van nature voorkomende pigmenten.

Deze structurele variaties verklaren hun verschillende fysisch-chemische eigenschappen (zoals oplosbaarheid en membraan­associatie). Het zijn voedingspigmenten die in voeding en als kleurstof worden aangetroffen; ze zijn ook als voedingssupplement verkrijgbaar. Voor deze stoffen gelden in de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaims die specifieke fysiologische effecten toeschrijven, daarom beperken we ons hier tot een beschrijvende vergelijking van hun structuur en voorkomen.

Wat doet astaxanthine precies?

Astaxanthine heeft antioxidatieve eigenschappen. Antioxidanten kunnen met vrije radicalen reageren en deze vrije radicalen kunnen cellen en weefsels beschadigen.

Astaxanthine is op zich oplosbaar in apolaire oplosmiddelen, waaronder olie en vetten. Verder is astaxanthine lipofiel en wordt het ook in voedingssupplementen toegepast. Er zijn verschillende vormen van astaxanthine beschikbaar, waaronder een kunstmatige. Dit is eigenlijk een mengeling van drie verschillende zogenaamde stereoisomeren. De natuurlijke variant heeft altijd een andere verhouding tussen deze elementen, die afhankelijk is van het dier of het voedingsmiddel waarin het zich bevindt.

Hoe moet je astaxanthine gebruiken, en hoeveel heb je ervan nodig?

Voor je astaxanthine gebruikt als supplement, is het belangrijk dat je weet hoeveel je nodig hebt in jouw situatie. Hoewel de hoeveelheid opgenomen astaxanthine uit voeding natuurlijk niet bepaald kan worden, is dat bij een supplement wel het geval. Er zijn geen wettelijk vastgestelde standaarddoseringen, maar hieronder enkele algemene richtlijnen:

• Algemene inname: 6-12 mg per dag
• Inname voor het verbeteren van cognitieve functies: 12 mg per dag
• Inname voor het verbeteren van asthenopie (vermoeide ogen): 6 mg per dag
• Inname voor het verbeteren van de vruchtbaarheid bij mannen: 16 mg per dag

Volg altijd de dosering en gebruiksaanwijzing op het etiket van het specifieke product en vraag zo nodig advies aan een deskundige; dit artikel doet geen uitspraken over medische toepassingen.

Natuurlijke bronnen van astaxanthine

Astaxanthine is een antioxidant die in bepaalde natuurlijke voedingsmiddelen voorkomt. Zoals vermeld heeft de stof in de meeste natuurlijke bronnen een bepaalde functie, zoals het beschermen van het organisme tegen UV-straling. Het is echter ook deze substantie die bepaalde organismen een opvallende, roze kleur geeft. Hieronder een overzicht van enkele natuurlijke bronnen:

• Plankton
• De meeste algen (en dan vooral de groene microalg Haematococcus Pluvialis)
• Bepaalde planten
• Schimmels
• Bacteriën
• Bepaalde zeedieren
• De veren van bepaalde vogels
• Kreeften en krabben
• Gist

De stof wordt dus doorgaans in het lichaam opgenomen door consumptie van bepaalde zeedieren en algen. Daarnaast is het ook mogelijk om een supplement te nemen. Hiervoor wordt heel vaak de Haematococcus Pluvialis alg gebruikt, aangezien dit de grootste natuurlijke bron is van de stof.^[2]

Factoren die de opname en werking van astaxanthine beïnvloeden

Zoals dat bij alle van nature voorkomende stoffen het geval is, wordt de opname van astaxanthine door andere substanties beïnvloed of veranderd. Substanties als astaxanthine als geïsoleerd beschouwen heeft geen zin, want altijd is er een interactie met het lichaam zelf of andere stoffen. Bij astaxanthine kan de opname en het verwerken ervan in het lichaam vooral beïnvloed worden door andere carotenoïden (zoals bijvoorbeeld bètacaroteen, lycopeen en luteïne), in die zin dat de opname van de stof verlaagd kan worden.

Conclusie

Als conclusie kan gezegd worden dat astaxanthine een carotenoïde met antioxidatieve eigenschappen is. Vooral de veelzijdigheid, flexibiliteit en de sterke antioxidatieve werken van astaxanthine maken deze stof zo uniek – of het nu gaat om de natuurlijk voorkomende vorm, of als supplement.^[3][4]

Altijd op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief: