Urinezuur te hoog: symptomen, oorzaken en voeding om te vermijden
Gepubliceerd op 16 mei 2022 - Laatst bijgewerkt op 20 mei 2026
Laatst bijgewerkt op 20 mei 2026
Last van pijnlijke of gezwollen gewrichten? Een te hoog urinezuur kan hierachter schuilgaan. Wanneer je lichaam meer urinezuur aanmaakt dan het kan afvoeren, kunnen urinezuurkristallen zich ophopen in de gewrichten — wat kan leiden tot jicht.
In dit artikel lees je welke symptomen kunnen wijzen op te hoog urinezuur, wanneer je waarden te hoog zijn en — concreet — welke purinerijke voeding je best vermijdt of net wél eet.
Wat zijn purines en wat heeft dat met urinezuur te maken?
Purines zijn natuurlijke stoffen die voorkomen in veel voedingsmiddelen én die je lichaam zelf aanmaakt. Wanneer purines worden afgebroken, ontstaat urinezuur als eindproduct. Dat urinezuur lost normaal op in het bloed en wordt via de nieren uitgescheiden.
Eet je structureel veel purinerijke voeding, of scheiden je nieren onvoldoende urinezuur uit, dan kan het gehalte in het bloed te hoog oplopen — medisch aangeduid als hyperurikemie.
Symptomen van te hoog urinezuur
Niet iedereen met een verhoogd urinezuurgehalte heeft meteen klachten. Toch kunnen bij langdurig te hoge waarden de volgende symptomen optreden:
- Gewrichten: pijn, zwelling, roodheid en warmte — typisch aan de grote teen, maar ook enkel, knie of pols
- Huid: harde knobbeltjes (tophi) onder de huid, vooral aan vingers, tenen en ellebogen
- Nieren: verhoogde kans op nierstenen, met als gevolg rug- of buikpijn, pijn in de lies of bloed in de urine
- Vermoeidheid: aanhoudende moeheid wordt door sommige mensen met verhoogd urinezuur gerapporteerd
Heb je aanhoudende gewrichtsklachten? Lees meer over de symptomen en het verloop van een jichtaanval.[1]
Wanneer is urinezuur te hoog?
| Normaalwaarde | Te hoog vanaf | |
| Mannen | tot 7,0 mg/dl (420 µmol/l) | 7,0 mg/dl |
| Vrouwen | tot 6,0 mg/dl (360 µmol/l) | 6,0 mg/dl |
Purinerijke voeding vermijden bij te hoog urinezuur
Voeding is niet de enige oorzaak van te hoog urinezuur, maar speelt wel een duidelijke rol. Bij een purinebeperkt voedingspatroon adviseren artsen en diëtisten doorgaans om de volgende producten te beperken:
#1. Vlees
Orgaanvlees (lever, hart, nieren, hersenen) bevat zeer veel purines. Bij een purinebeperkt dieet worden orgaanvlees en rood vlees daarom meestal sterk ingeperkt. Spek bevat eveneens relatief veel purines. Gevogelte (kip, kalkoen) komt in dit kader vaak slechts met mate op het menu.
#2. Zeevruchten, schaal- en schelpdieren
Krab, kreeft, garnalen én vette vissoorten zoals sardines, ansjovis, haring, makreel, tonijn en zalm bevatten veel purines.
#3. Groenten
Sommige groenten (bijv. paddenstoelen, bonen, erwten, linzen, broccoli, bloemkool, asperges en spinazie) leveren meer purines dan andere plantaardige producten. Bij plotselinge jichtklachten kan een zorgverlener adviseren de inname tijdelijk te beperken.
#4. Gist‑ en alcoholhoudende producten
Voedsel en dranken met bier‑ of bakkersgist, met name bier en (in mindere mate) rode wijn, kunnen het purine‑aanbod verhogen. Het is raadzaam het alcoholgebruik te matigen en – in overleg met een arts – bij een acute jichtaanval zo nodig tijdelijk te stoppen.
#5. Gedroogde en sommige verse vruchten
Dadels, vijgen en, in mindere mate, bananen, avocado, appels, kiwi’s, kruisbessen en ananas leveren meer purines dan veel ander fruit. Het effect hiervan op de totale purine‑inname verschilt echter per persoon.
Purine-arme voeding: wat wél eten bij jicht?
Ondanks de bovenstaande lijst blijft er veel keuze over. Deze voedingsmiddelen bevatten weinig purines en passen goed in een purinebeperkt voedingspatroon:
- Groenten zoals aardappelen, komkommer, courgette, paprika en groene bladgroenten Fruit — de meeste soorten zijn prima, kersen worden soms in verband gebracht met gunstige effecten op urinezuurwaarden
- Eieren en zuivel — vooral magere varianten worden goed verdragen
- Volkoren granen zoals haver, bruine rijst en gerst
- Peulvruchten — linzen, bonen en tofu leveren plantaardig eiwit met beperkte purineopname
- Noten en zaden — bevatten weinig purines en passen in een evenwichtig dieet
- Water, koffie en groene thee — voldoende hydratatie ondersteunt de uitscheiding van urinezuur via de nieren[2]
Veelgestelde vragen
Asperges, spinazie, paddenstoelen, bloemkool en erwten bevatten meer purines dan andere groenten. Ze hoeven niet volledig vermeden te worden, maar beperking is zinvol bij sterk verhoogde urinezuurwaarden of tijdens een jichtaanval.
Ja. Eieren bevatten weinig purines en worden goed verdragen bij een purinebeperkt voedingspatroon.
Bier is de meest problematische drank: het bevat purines én remt de uitscheiding van urinezuur. Rode wijn heeft een minder sterk effect, maar matiging blijft het advies. Tijdens een acute jichtaanval wordt alcohol volledig afgeraden.
Orgaanvlees (lever, nieren), sardines, ansjovis en bier worden in vrijwel alle richtlijnen sterk afgeraden bij te hoog urinezuur.
Ja. Voldoende hydratatie namelijk 1,5 tot 2 liter per dag ondersteunt de nierfunctie en helpt urinezuur efficiënter uit te scheiden.
Meer lezen? Ontdek hoe je urinezuur op natuurlijke wijze kunt verlagen via voeding en leefstijl, of lees alles over de oorzaken en het verloop van een jichtaanval.
Altijd op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief:
Bronnen
| ↑1 | 3 juli 2019, Symptoms of Too Much Uric Acid in the Body |
|---|---|
| ↑2 | 15 februari 2017, Low-purine Diet |