De link tussen Alzheimer en de lever

Laatst bijgewerkt op 11 september 2025

De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie en treft wereldwijd ongeveer 50 miljoen mensen. Momenteel is er geen oplossing voor de ziekte en behandelingen zijn hoofdzakelijk gericht op symptoommanagement. Dit komt omdat onderzoekers nog steeds niet weten wat precies de oorzaak is van Alzheimer of dementie.

De rol van de lever in metabole processen

Nu zijn onderzoekers van het Alzheimer’s Disease Metabolomics Consortium (ADMC) en het Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative (ADNI) op zoek gegaan naar aanwijzingen over Alzheimer op een schijnbaar onwaarschijnlijke plek: de lever.

De onderzoekers besloten de leverfunctie te bestuderen vanwege de rol van dit orgaan in de metabole processen van het lichaam. In hun publicatie beschrijven zij dat er steeds meer aandacht komt voor mogelijke verbanden tussen metabole processen en Alzheimer.

“Metabole activiteiten in de lever bepalen de toestand van de metabolische uitlezing van de perifere circulatie,” verklaren de auteurs in de studie. “Het toenemende bewijs suggereert dat patiënten met de ziekte van Alzheimer metabole disfunctie vertonen,” vervolgen ze, toevoegend dat het “bewijs het belang van de lever benadrukt in de pathofysiologische kenmerken van [ziekte van Alzheimer].”

In de huidige studie hebben prof. Kwangsik Nho – van de Indiana University School of – en collega’s bloedmonsters geanalyseerd en de niveaus van enzymen beoordeeld die ze geassocieerd hebben met de leverfunctie. De bloedmonsters kwamen van 1.581 deelnemers die ook instemden met hersenscans, waarbij werd gekeken naar veranderingen die de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer aangaven.

Bovendien hebben onderzoekers ze ook gecontroleerd op andere tekenen van Alzheimer, waaronder cognitieve maatregelen, biomarkers van hersenvocht, hersenatrofie en niveaus van beta-amyloïde, een eiwit dat kleverige, toxische plaques in de hersenen vormt bij de ziekte van Alzheimer. Op deze manier kon het onderzoeksteam associaties identificeren tussen veranderingen in leverfunctie en markers van aangetast cognitief functioneren in de hersenen.

“Deze studie was een gecombineerde inspanning van de ADNI, een 60-site-studie en de ADMC. Het vertegenwoordigt de nieuwe golf van Alzheimer-onderzoek, met een bredere systeembenadering die centrale en perifere biologie integreert,” verklaart co-auteur Andrew Saykin.^[1]

Leefstijl en hersengezondheid

Wetenschappers onderzoeken ook hoe leefstijl samenhangt met hersengezondheid. In een grote studie van de Universiteit van Exeter werden bijna 200.000 mensen gevolgd, waarbij gekeken werd naar beweging, voeding, alcohol en roken.

Een voorbeeld van een gezonde leefstijl in dat onderzoek:

• niet roken
• regelmatig bewegen, zoals tweeënhalf uur per week fietsen
• een gevarieerd voedingspatroon met groente, fruit en vis
• gematigd alcoholgebruik

Bij mensen met een ongezonde leefstijl kwamen factoren samen zoals roken, weinig beweging, een dieet met veel rood en bewerkt vlees, en een hoog alcoholgebruik.

De onderzoekers zagen verschillen tussen groepen, maar benadrukten dat een gezonde leefstijl geen garantie biedt tegen dementie. Wel kan het bijdragen aan een betere algehele gezondheid en daarmee mogelijk ook aan een gunstigere uitgangspositie voor het ouder worden.^[2]