Cholesterol: goed of slecht?

Laatst bijgewerkt op 20 augustus 2025

Er zijn twee gekende types cholesterol die mee bepalen of je bloedwaarden van cholesterol binnen de normale waarden vallen.

In dit artikel leer je eerst over LDL-cholesterol:

Wat het is – Wat de niveaus beïnvloedt – Wat je kunt doen om het te verlagen

Daarna bespreken we HDL-cholesterol:

Wat het is – Wat de niveaus beïnvloedt – Wat je kunt doen om het te verhogen

Wat is LDL?

LDL-cholesterol (low density cholesterol) wordt in termen van cholesterol ook wel de “slechte cholesterol” genoemd. Het is een cholesterol met een lage densiteit dat zich bindt aan een eiwit om zo als lipoproteïne door het bloed vervoerd te kunnen worden.

LDL-lipoproteïnes kunnen zich ophopen in de vaatwand, waarbij zogenoemde plaques ontstaan. Dit proces staat bekend als aderverkalking (arteriosclerose) en kan de bloeddoorstroming verminderen. Een arts kan via bloedonderzoek de LDL-waarden bepalen en beoordelen of opvolging nodig is.

Verhoogde niveaus van LDL-cholesterol in het bloed worden in onderzoek vaak in verband gebracht met cardiovasculaire aandoeningen.

Wat beïnvloedt het LDL-cholesterolniveau?

De lever produceert LDL-cholesterol en scheidt het af in het bloed. Anderzijds verwijdert het ook LDL-cholesterol uit het bloed door actieve LDL-receptoren op de oppervlakte van de cellen. Een verminderde leverwerking wordt meestal geassocieerd met hoge LDL-cholesterolniveaus in het bloed.

Erfelijkheid en voeding hebben een aanzienlijke invloed op alle cholesterolniveaus. Hypercholesterolemie is een erfelijke aandoening waarbij de lever minder of geen LDL-receptoren heeft op de cellen. Daardoor kunnen al op jonge leeftijd verhoogde LDL-waarden worden vastgesteld.

Het gebruiken van verzadigde vetzuren in de voeding verhoogt het LDL-cholesterolniveau in het bloed. Deze vindt men in vlees, zuivelproducten en sommige plantaardige oliën gemaakt van kokos, palm, en cacaoboter.

Onderzoeken naar plantaardige vetten tonen aan dat de samenstelling van vetzuren van belang is: korteketenvetzuren uit sommige plantaardige bronnen werken anders dan langeketenvetzuren uit dierlijke producten.

Hoe het LDL-cholesterolniveau verminderen?

Er zijn verschillende manieren om invloed uit te oefenen op het LDL-cholesterolniveau. Vaak gaat het om aanpassingen in leefstijl en voeding, maar ook regelmatige controles kunnen helpen om de waarden goed op te volgen. In sommige gevallen kan een arts aanvullende stappen aanbevelen.

Dit kan je doen:

1. Verandering in levensstijl: Een gezonde, gevarieerde voeding met minder verzadigde vetzuren kan bijdragen aan lagere LDL-waarden. Daarnaast is regelmatig bewegen belangrijk – denk aan minstens een half uur per dag.
2. Tijdig opsporen: Regelmatige controles van de cholesterolwaarden maken het mogelijk om afwijkingen vroegtijdig op te sporen en zo gepaste maatregelen te nemen.
3. Supplementen: Bepaalde voedingsstoffen dragen bij aan het behoud van normale lichaamsfuncties. Zo ondersteunen omega-3 vetzuren (EPA en DHA) de normale werking van het hart, en draagt vitamine E bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve schade.
4. Medicatie: Wanneer leefstijl en voeding niet voldoende effect hebben, kan een arts medicatie voorschrijven. De meest bekende zijn de zogenaamde statines.

Wat is HDL?

HDL (high density lipoproteïne) cholesterol wordt ook wel de “goede cholesterol” genoemd. HDL-deeltjes kunnen cholesterol uit de vaatwand opnemen en terug naar de lever vervoeren, waar het verder wordt verwerkt.

Omdat totaal cholesterol bestaat uit zowel HDL- als LDL-cholesterol, is het zinvol om beide waarden in de context van de algemene gezondheid te bekijken.

Een arts kan via bloedonderzoek nagaan hoe hoog de HDL-waarden zijn en deze interpreteren in combinatie met andere risicofactoren.

Wat beïnvloedt het HDL-cholesterolniveau?

Lage niveaus van HDL-cholesterol worden in studies vaak in verband gebracht met ongunstige gezondheidsuitkomsten. Hogere waarden komen vaker voor bij mensen met een gezonde leefstijl.

Factoren die samenhangen met lagere HDL-waarden zijn roken, weinig bewegen en overgewicht. Hoger HDL wordt vaker gezien bij mensen die niet roken, regelmatig bewegen en op hun gewicht letten.

Ook geslachtshormonen, zoals oestrogenen, kunnen het HDL-gehalte beïnvloeden. Daarom hebben vrouwen vaak hogere HDL-waarden dan mannen.

Bepaalde medicijnen en aandoeningen kunnen het HDL-niveau eveneens beïnvloeden.^[1]

HDL-cholesterol verhogen

Het verhogen van HDL-cholesterol is in veel gevallen gekoppeld aan keuzes in leefstijl. Gezonde voeding, beweging en het vermijden van risicofactoren kunnen samen bijdragen aan een gunstiger cholesterolprofiel.

Dit kan je doen:

1. Gezonde voeding: een evenwichtig dieet met veel groenten, fruit, vezels en een beperkte hoeveelheid verzadigde vetzuren kan bijdragen aan een gunstig cholesterolprofiel. Ook vette vis, rijk aan omega-3 vetzuren, kan daarbij passen.
2. Beweging: regelmatige aerobe lichaamsbeweging, zoals fietsen, hardlopen of zwemmen, ondersteunt het behoud van een gezond gewicht en kan de HDL-waarden positief beïnvloeden.
3. Stoppen met roken: dit heeft gunstige effecten op het cholesterolprofiel én de bloeddruk.
4. Supplementen: omega-3 vetzuren (EPA/DHA) dragen bij tot de normale werking van het hart.
5. Medicatie: in sommige gevallen kan een arts medicatie voorschrijven die ook het HDL-niveau beïnvloedt.

Altijd op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief: