Opvliegers of warmte aanvallen door stress: oorzaken & behandeling

Laatst bijgewerkt op 4 augustus 2025

In dit artikel leggen we uit wat opvliegers precies zijn, wat ze triggert, waarom en hoe ze kunnen veroorzaakt worden door stress en wat je ze kunt doen om ze te behandelen.

Wat zijn opvliegers?

Opvliegers genereren een plots gevoel van warmte in het aangezicht en ter hoogte van het bovenlichaam, gevolgd door transpiratie en het versnellen van de hartslag. Soms geven ze aanleiding tot duizeligheid, misselijkheid, vermoeidheid en eventueel een gevoel van zwakte of de neiging tot flauwvallen.

De symptomen van een opvlieger kunnen variëren in snelheid van optreden en in intensiteit. Meestal zijn opvliegers de voorbode van de menopauze, maar er kunnen ook andere oorzaken zijn die het systeem beïnvloeden.

Het werkingsmechanisme van de opvliegers

Opvliegers zijn een reactie van het lichaam op de manier waarop het omgaat met een toename van warmte. De oorzaak is meestal een daling van het oestrogeen niveau in het bloed. Oestrogeen heeft immers een invloed op de hypothalamus, een deel van de hersenen die de temperatuur van het lichaam regelt.

Door een gebrek aan oestrogeen wordt de hypothalamus zeer gevoelig voor veranderingen in de temperatuur van het lichaam. De kleinste veranderingen kunnen deze warmte opwellingen in het lichaam veroorzaken.

Stress als oorzaak van opvliegers

Stress kan opvliegers veroorzaken door een fysiologische reactie van het lichaam op veranderingen in de temperatuur. Eén van de resultaten van het lichaam op de ‘stress’ reactie (hetzij emotionele of fysieke stress) is een toename van epinefrine (beter bekend als adrenaline) in het bloed.

Hierdoor zal de doorbloeding verhogen en als gevolg daarvan krijgt men een stijging van de temperatuur. Omdat opvliegers een reactie zijn op een stijging van de temperatuur, kan stress op deze manier ook opvliegers veroorzaken. De opvliegers die ontstaan, lijken een reactie te zijn op een stijgende lichaamstemperatuur, met als effect dat het lichaam deze probeert te reguleren

Opvliegers door stress voorkomen

Doordat angst en stress opvliegers kunnen veroorzaken, kunnen we deze ook verminderen door een goed stress management en ontspanning technieken. Ook een verandering in de levensstijl zal stress voorkomen en op deze manier ook de opvliegers tegen gaan. Het vermijden van bepaalde triggers kan bijdragen aan een comfortabeler gevoel bij mensen die gevoelig zijn voor opvliegers. Vermijd zaken zoals:

• sterke emoties
• cafeïne
• alcohol
• cayennepeper
• het dragen van zware kleding

Enkele tips bij opvliegers

• Katoenen kleding is ideaal als men veel last heeft van opvliegers.
• Diepe ademhalingsoefeningen kunnen helpen bij ontspanning en het omgaan met stressgerelateerde klachten.
• Meer bewegen door minstens 30 minuten per dag te wandelen, te zwemmen of te gaan fietsen.
• Slaap in een goed verluchte en niet te warme slaapkamer, zet de thermostaat eventueel drie graden lager zonder een extra deken te nemen.

Heeft men stress gevoelens na het werk of familiale gebeurtenissen, neem dan minimum een uur voor men naar bed gaat de tijd om te ontspannen.

Eerste hulp bij opvliegers door stress

Naast een aanpassing van de levensstijl kunnen opvliegers ten gevolge van stress ook medicamenteus behandeld worden. Bepaalde medicijnen zoals antidepressiva worden soms voorgeschreven bij stressgerelateerde klachten. Dit gebeurt altijd in overleg met een arts.

Bij overgangsverschijnselen worden soms ook hormoontherapieën ingezet. Ook worden kruidenpreparaten gebruikt, hoewel het effect daarvan individueel kan verschillen en niet altijd wetenschappelijk onderbouwd is.

Kruiden bij stress

Verschillende kruiden worden traditioneel gebruikt ter ondersteuning van ontspanning en het omgaan met stress. Enkele voorbeelden zijn:

• Ashwagandha: Werkt ontspannend* en draagt bij aan het aanpassingsvermogen bij stress-situaties*
• Rhodiola: Draagt bij aan het aanpassingsvermogen bij stress-situaties*
• Citroenmelisse: Draagt bij aan het mentale welzijn*
• Holy Basil (Heilig basilicum): Beschermt de cellen tegen oxidatieve stress (vrije radicalen)*
• Saffraan: Draagt bij aan een goede geestelijke balans*

*Gezondheidsclaims in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie.