Darmperforatie: symptomen, oorzaken en behandeling

Laatst bijgewerkt op 24 juni 2026

Een darmperforatie is een gaatje in de wand van de maag, de dunne darm of de dikke darm, waardoor de inhoud ervan in de buikholte lekt. De gevolgen zijn ernstig: buikvliesontsteking, bloedvergiftiging en zonder behandeling levensgevaar. Hoe sneller de diagnose en behandeling, hoe groter de kans op herstel.

In dit artikel lees je welke klachten wijzen op een darmperforatie, wat de oorzaken zijn, hoe de diagnose wordt gesteld en wat de behandeling inhoudt.

⚠️ Vermoed je een darmperforatie? Ga onmiddellijk naar de spoedafdeling of bel 112. Dit is een medisch noodgeval waarbij elke minuut telt.

Wat is een darmperforatie?

Een darmperforatie treedt op als er een gat ontstaat in de maag, de dikke darm of de dunne darm. Door dat gat kunnen bacteriën, gal, maagzuur, gedeeltelijk verteerd voedsel of ontlasting in de buikholte terechtkomen. Dat veroorzaakt een buikvliesontsteking, een ontsteking van het membraan dat de buikholte belijnt, die snel levensbedreigend kan worden.

Een perforatie kan ook optreden in de galblaas, met vergelijkbare symptomen.

Een darmperforatie is een medisch noodgeval dat onmiddellijke zorg vereist. De kans op herstel vergroot aanzienlijk bij een vroege diagnose en behandeling.

Symptomen van een darmperforatie

De meest kenmerkende symptomen zijn plotselinge hevige buikpijn, koorts, misselijkheid en braken. De buik voelt hard aan, steekt verder naar buiten dan normaal en is extreem gevoelig bij aanraking. De pijn wordt erger bij beweging en vermindert doorgaans als je stilligt.

• Hevige buikpijn: plotseling, intens en niet te verlichten met gewone pijnstillers
• Harde, opgezette buik
• Koorts en rillingen
• Misselijkheid en braken
• Pijn die erger wordt bij aanraking of bij bruuske bewegingen
• Pijn die vermindert bij stilliggen

Bijkomende symptomen bij buikvliesontsteking

Als de perforatie leidt tot een buikvliesontsteking (peritonitis), kunnen ook volgende symptomen optreden:

• Vermoeidheid
• Minder urine, ontlasting of gas passeren dan normaal
• Benauwdheid
• Een snelle hartslag
• Duizeligheid

Symptomen van een maagperforatie

Bij een maagperforatie begint de pijn doorgaans centraal of in de bovenbuik en straalt soms uit naar de schouder. De maaginhoud is sterk zuur en veroorzaakt bijzonder heftige prikkeling van het buikvlies. Ook hier geldt: ga onmiddellijk naar de spoed.

Oorzaken van een darmperforatie

Een darmperforatie kan ontstaan door een onderliggende ziekte of door uitwendige factoren. Hieronder vind je de meest voorkomende oorzaken.

Ziektes die perforatie kunnen veroorzaken

• Blindedarmontsteking (appendicitis). Vaker bij oudere personen; scheurt de appendix, dan lekt darminhoud in de buikholte
• Diverticulitis. Ontstoken uitstulpingen in de dikke darmwand die kunnen openscheuren
• Maagzweren. Vreten diep genoeg door de maag- of darmwand om een perforatie te veroorzaken
• Volvulus. Een darmobstructie waarbij de grote darm verdraaid raakt
• Galstenen en galblaasontsteking
• Inflammatoire darmziekten zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa
• Ischemische colitis. Ontsteking van de grote darm door onvoldoende bloedtoevoer
• Kanker in het maag-darmkanaal
• Een aangeboren afwijking van de dunne darm

Andere oorzaken

• Een trauma aan de buik, zoals een mes- of schotwond
• Abdominale chirurgie (operatieve complicatie)
• Langdurig gebruik van aspirine, pijnstillers (NSAID’s) of steroïden (vaker bij oudere volwassenen)
• Inname van vreemde voorwerpen of bijtende stoffen
• Roken en overmatig alcoholgebruik verhogen het risico
• Zelden: een complicatie bij een endoscopie of colonoscopie

Hoe wordt een darmperforatie vastgesteld?

Een darmperforatie wordt vastgesteld via een combinatie van lichamelijk onderzoek, beeldvorming en bloedonderzoek.

Röntgenfoto van de borst of buik is de eerste stap: bij een perforatie hoopt vrije lucht zich op onder het middenrif, wat zichtbaar is op de foto.

CT-scan van de buik geeft een gedetailleerder beeld en helpt de exacte locatie van de perforatie op te sporen.

Bloedonderzoek wordt uitgevoerd om:

• Tekenen van infectie op te sporen, zoals een hoog aantal witte bloedcellen
• Het hemoglobinegehalte te evalueren (indicatie van bloedverlies)
• Elektrolyten, zuurniveaus, nierfunctie en leverfunctie te beoordelen

Behandeling van een darmperforatie

In de meeste gevallen is een spoedoperatie noodzakelijk. De doelen van de operatie zijn:

• Het gaatje of de scheur sluiten
• De oorzaak van de buikvliesontsteking aanpakken
• Alle vreemde materialen uit de buikholte verwijderen, zoals ontlasting, gal en voedselresten

In zeldzame gevallen, als het gat vanzelf sluit, kan een arts besluiten af te zien van een operatie en in plaats daarvan alleen antibiotica voor te schrijven.

Soms moet een stuk darm worden verwijderd. Dit kan leiden tot een tijdelijke of permanente colostomie of ileostomie: een opening in de buikwand waarlangs darminhoud wordt afgevoerd in een externe zak.

Complicaties van een darmperforatie

Mogelijke complicaties zijn:

• Inwendige bloedingen
• Sepsis (bloedvergiftiging) de infectie verspreidt zich via de bloedbaan naar andere organen
• Abcessen in de buik
• Permanente darmklachten
• Afsterven van een deel van de darm

Na de operatie kunnen wonden soms slecht genezen of geïnfecteerd raken. Risicofactoren voor slechte wondgenezing zijn roken, overmatig alcoholgebruik en overgewicht. Ook bepaalde medische aandoeningen spelen een rol:

• Ondervoeding
• Type 2 diabetes
• Hematoom
• Corticosteroïdentherapie
• Bepaalde medicijnen^[1]

Herstel na een darmperforatie

Na een darmperforatie is het herstel intensief en vraagt geduld.

In het ziekenhuis (gemiddeld 5–10 dagen): je krijgt antibiotica en pijnmedicatie via een infuus. Zo snel mogelijk bewegen, al op de dag van de operatie, helpt de darmwerking op gang te brengen. Ontslag is mogelijk zodra je voldoende kunt eten en drinken, geen koorts meer hebt en de pijn beheersbaar is.

Thuis (weken 1–6): vermijd de eerste zes weken zwaar tillen (meer dan 4 à 5 kg) en zware lichamelijke inspanning. Dagelijks wandelen en de afstand rustig opbouwen is wél aangeraden.

Volledig herstel (3–6 maanden): de meeste mensen kunnen na drie tot zes weken hun dagelijkse activiteiten hervatten. Een volledig herstel van kracht en conditie kan echter enkele maanden in beslag nemen, zeker bij ouderen of na complicaties.

Neem na ontslag contact op met je arts bij koorts boven 38°C, toenemende buikpijn, aanhoudend braken of een rode of lekkende wond.

Kan je het risico op een darmperforatie verkleinen?

Er zijn veel mogelijke oorzaken, en niet alle zijn te voorkomen. Toch zijn er stappen die je kunt zetten om het risico te beperken:

Gebruik pijnstillers voorzichtig. Langdurig gebruik van aspirine, ibuprofen of andere NSAID’s verzwakt de maagwand. Overleg met je arts over alternatieven als je deze medicijnen regelmatig nodig hebt. normale gezondheidstoestand ervaart, vooral bij klachten zoals buikpijn en koorts.

Ken je medische voorgeschiedenis. Een onderliggende maag-darmziekte verhoogt het risico op perforatie. Wees je bewust van bestaande aandoeningen.

Raadpleeg tijdig een arts bij buikpijn, koorts of een duidelijke verandering van je normale gezondheidstoestand.

Stop met roken en beperk alcoholgebruik. Beide verhogen het risico op perforatie en op slechte wondgenezing na een operatie.

Veelgestelde Vragen

Altijd op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief:

Deze informatie is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts, of ga bij acute klachten direct naar de spoedafdeling.