Wat Ozempic ons leert over obesitas: een gesprek met prof. dr. Luc Van Gaal

Laatst bijgewerkt op 28 april 2026

Zijn naam klinkt vertrouwd in academische kringen, maar de voorbije jaren drong hij ook door tot de bredere maatschappelijke discussie over overgewicht, medicatie en leefstijl. Prof. dr. Luc Van Gaal is endocrinoloog aan het UZA en geldt als een van de toonaangevende Belgische experts op het vlak van obesitas en metabole ziekten. Naar aanleiding van zijn nieuwe boek — veelzeggend getiteld naar het middel dat momenteel ieders lippen vult — spraken we met hem over hardnekkige mythes, doorbraakbehandelingen én de complexe werkelijkheid achter de weegschaal.

Wat weten we écht over obesitas? En wat heeft Ozempic ons daarover bijgeleerd? Luc Van Gaal neemt geen blad voor de mond.

Wat je leert uit dit artikel

• Obesitas is geen kwestie van wilskracht — erfelijkheid, hormonen en omgeving spelen een minstens even grote rol.
• GLP-1-middelen zoals Ozempic zijn een echte doorbraak, maar geen wondermiddel: ze werken alleen in combinatie met leefstijlaanpassing.
• Ozempic kopen via het internet is gevaarlijk — er zijn al fatale gevallen beschreven.
• De SELECT-studie toonde aan dat semaglutide 20% minder sterfte en hartproblemen geeft bij meer dan 17.000 patiënten.
• Preventie en overheidsbeleid zijn minstens zo belangrijk als medicatie.

Waarom nu een boek over obesitas en de rol van Ozempic?

Waarom wilde u dit boek nu schrijven? Was er een kantelpunt waarop u voelde dat het publieke debat over obesitas te eenzijdig werd?

Jaren heeft men mij gevraagd vanuit onze expertise in Antwerpen een boek over obesitas te schrijven.

Ik vond nu even wel het ogenblik dat eindelijk efficiënte en veilige medicatie, waar iedereen de mond vol van heeft, beschikbaar is, het kantelpunt om toch iets over obesitas te schrijven en dat aan het publiek te kunnen aanbieden. Ik vond ook dat het publiek recht heeft op heldere uitleg. Je hoort en leest heel vaak veel over obesitas, vooral over de nieuwe behandelingen, maar wat blijft er dikwijls hangen? Vaak alleen de naam als Ozempic — dit is inmiddels meer een begrip geworden dan eigenlijk een geneesmiddel dat initieel voor diabetes bestemd was.

Vandaar ook de verwijzing ernaar in de titel van het boek. Vandaar dat we ook gekozen hebben voor een titel: ‘Wat Ozempic ons heeft geleerd over obesitas’. Een boek waarin we toch wel een aantal zaken willen verduidelijken en de lezer vertrouwd maken met wat obesitas exact is.

Het boek ‘Wat Ozempic ons heeft geleerd over obesitas’ van Luc Van Gaal ligt nu in de boekhandels!

Mythen over obesitas: het is geen kwestie van wilskracht

Eén van de meest hardnekkige misverstanden over obesitas is dat het een kwestie van doorzettingsvermogen is. Van Gaal rekent daar in zijn boek — en in dit gesprek — resoluut mee af.

U rekent in uw boek af met hardnekkige misverstanden over obesitas. Welke mythe stoort u het meest?

Eigenlijk zijn er twee belangrijke misverstanden. Dat is ten eerste dat obesitas al te vaak — niet alleen door het grote publiek maar ook door beleidsmensen — beschouwd wordt als een probleem met wilskracht, door te veel, te slecht of te onregelmatig eten of drinken en te weinig bewegen.

Uiteraard speelt leefstijl een belangrijke rol. Maar we mogen niet vergeten dat het eigenlijk hier gaat over een en-en-verhaal. Er is niet alleen de achtergrond en de erfelijkheid die voor 35 tot 40 procent mee een rol speelt, maar ook medicaties die patiënten gebruiken, de toxische omgeving waarin we leven, hormonale verstoorders, slaaptekort. Dat zijn allemaal elementen die eigenlijk het klimaat effenen voor elk calorie teveel dat aangeboden wordt, om zich te zien opstapelen in de vetcellen. Het is dus niet alleen een probleem dat ook vaak tot stigma leidt, maar het is een en-en-verhaal van én aanleg én factoren waar het individu weinig verantwoordelijk voor is, én de aspecten van levensstijl.

Een ander misverstand dat we ook kunnen terugbrengen tot een en-en-verhaal, is het misverstand dat de nieuwe medicaties die momenteel voorhanden zijn, dé oplossing zijn. Ook daar geldt het en-en-verhaal: het succes — het langetermijnsucces, het veilige succes — zal maar worden bereikt als je én deze nieuwe medicaties hanteert, bij de juiste persoon uiteraard, én dat in combinatie met aanpassing van de levensstijl.

“Het is niet alleen een probleem dat tot stigma leidt — het is een en-en-verhaal van aanleg, omgeving én levensstijl.”

We worden steeds bewuster met voeding en beweging, en toch stijgt het aantal mensen met obesitas. Wat zegt dat over hoe complex dit probleem werkelijk is?

Dit toont juist aan hoe complex heel de pathologie en het ontstaansmechanisme van overgewicht en obesitas is, met de factoren die ik reeds heb aangehaald, en die ook eigenlijk teruggaan tot het aspect ‘honger’.

We hebben inderdaad belangrijke drijvers van overgewicht en vetopstapeling: de zogenaamde homeostatische honger, het echte gevoel van honger. Maar dan heb je ook de zogenaamde emo-eter, waarbij overtollig voedsel ingenomen wordt vanuit een aspect van craving — op ogenblikken van frustratie, emoties, stress en dergelijke.

Hoe werken GLP-1-middelen zoals Ozempic en semaglutide?

GLP-1-middelen zijn momenteel het meest besproken onderwerp in de wereld van gewichtsbehandeling. Maar hoe werken ze nu precies — en wat maakt ze anders dan alles wat er eerder was.

U legt helder uit hoe GLP-1-middelen zoals Ozempic werken. Hoe is uw eigen kijk op het menselijk metabolisme veranderd met de komst van deze middelen?

De GLP-1-middelen zijn eigenlijk voor het eerst medicaties die ontwikkeld werden voor de behandeling van type 2-diabetes, waarbij snel duidelijk werd dat ze door hun specifieke werking — enerzijds in het maag-darmsysteem, anderzijds in de hersenen — ook in een belangrijke mate tot gewichtsverlies aanleiding konden geven. Door het feit dat ze zowel werkzaam zijn op maagontlediging, op verbetering van het glucosemetabolisme en op een toegenomen verzadiging ter hoogte van de hersenen.

Het is ook de eerste keer met deze nieuwe middelen dat we geen medicaties hebben die chemische componenten zijn die inspelen op het hongergevoel en uitsluitend actief zijn in de hersenen, maar waar het eigenlijk gaat om een lichaamseigen hormoon dat ieder van ons produceert vanuit de darmen na het gebruiken van een maaltijd. Sommige individuen produceren minder of minder efficiënt werkende GLP-1-substanties. Dus het gaat hier over een lichaamseigen stof die aan onze patiënten toegediend wordt.

U spreekt van een doorbraak, maar geen wondermiddel. Wat maakt deze nieuwe generatie geneesmiddelen fundamenteel anders dan eerdere afslankbehandelingen?

Ik spreek inderdaad over een doorbraak, omdat het voor het eerst is dat we op een veilige manier een zogenaamd double-digit-effect bereiken. Dit betekent een gewichtsverlies van meer dan tien procent, in vele gevallen zelfs tussen vijftien en twintig procent. Dit hadden we met de middelen die we vroeger hadden — waarvan vele inmiddels helaas van de markt verdwenen zijn — nooit gezien. Dus in dit verband is het een doorbraak.

Nochtans is het geen wondermiddel. Deze resultaten zullen alleen worden bereikt wanneer deze medicaties worden voorgeschreven aan de juiste persoon, in de juiste omstandigheden, met de juiste opvolging en in combinatie met een aangepaste levensstijl. Dus ook hier weer het en-en-verhaal.

De doorbraak en de mooie resultaten die worden bereikt, weerspiegelen zich ook voor de eerste keer in het feit dat het niet alleen een mooi resultaat biedt op wat we aflezen op de weegschaal, maar dat het wel degelijk ook een effect heeft op de gezondheid. Dat moet overigens de belangrijkste doelstelling zijn wanneer we patiënten met overgewicht en obesitas behandelen: het verbeteren van de gezondheid — en weggaan van het idee van alles wat met cosmetische aspecten te maken heeft. Zo heeft de recente SELECT-studie met semaglutiden, in meer dan 17.000 patiënten, aangetoond dat je met een behandeling met semaglutiden twintig procent minder sterfte en twintig procent minder infarct of stroke kunt realiseren. Iets dat we in het domein van obesitas voorheen nooit hadden vastgesteld.

“Voor het eerst zien we niet alleen gewichtsverlies op de weegschaal, maar een bewezen effect op gezondheid: 20% minder sterfte, 20% minder infarct of stroke.” — SELECT-studie, 17.000+ patiënten

Veiligheid van Ozempic: wat we weten en wat niet

Sociale media staan vol ervaringen, tips en waarschuwingen over Ozempic en aanverwante middelen. Van Gaal is duidelijk over wat die informatiestroom waard is.

Velen halen hun gezondheidsadvies tegenwoordig van het internet, waar meningen weleens tegenstrijdig zijn. Wat weten we zeker over het effect en de veiligheid van GLP-1, en wat nog niet?

Gezondheidsadvies — en nog erger, het aankopen van deze nieuwe middelen via het internet — blijft gevaarlijk. Helaas moeten we vaststellen dat wat men leest op internet, zeker op sociale media, niet altijd de correcte weerspiegeling is van wat in studies werd aangetoond en wat zich in real life bij onze patiënten manifesteert.

Dus: wees voorzichtig met adviezen die niet berusten op wetenschappelijk onderzoek. Wees zeer voorzichtig — en ik zou het ten slotte volledig afraden om deze medicaties op internet aan te schaffen. Er zijn reeds fatale gevallen beschreven van mensen die stoffen hebben aangekocht die niet de correcte, juiste inhoud hadden.

Overgewicht en preventie: de verantwoordelijkheid van overheid en samenleving

Medicatie helpt, maar Van Gaal is er duidelijk over: de échte oplossing begint vóór de spuit. En daarvoor is meer nodig dan persoonlijke keuzes.

Veranderen deze middelen volgens u onze kijk op gewichtsverlies? Wordt het minder een kwestie van wilskracht en meer een aanleiding tot medische behandeling?

Voor een stuk wel. Wanneer we patiënten met deze middelen behandelen, komen we eigenlijk een stukje te laat. Eigenlijk kan het probleem van overgewicht en obesitas maar worden opgelost wanneer er ook op een degelijke manier aan preventie wordt gedaan.

Daar speelt de verantwoordelijkheid van de overheid uiteraard een bijzonder grote rol. Ik denk daarbij aan het beperken van reclame voor ongezonde voedingsmiddelen op televisie, en het feit — zoals we recent konden vaststellen — dat fastfoodketens meer en meer in de nabijheid van scholen zich komen vestigen. Dit zijn allemaal factoren die bijdragen tot een ongezonde voeding die dan, bovenop een vooraf bestaande problematiek, zich manifesteert in een hoog BMI, een hoge accumulatie van diep vet en risico’s voor de gezondheid. We hebben de ervaring en de gegevens dat wanneer de overheid — zoals in Finland, Australië of het Verenigd Koninkrijk — een aantal van deze aspecten beperkt, dat zich dat gaat vertalen in een beter uitgangspunt.

U kiest in uw boek bewust voor nuance in een gepolariseerd debat. Was dat een reactie op hoe Ozempic in de media wordt voorgesteld?

Men spreekt al te vaak over Ozempic, Wegovy, Mounjaro. De namen vliegen je om de oren, alsof één prik de oplossing is voor een probleem dat al decennia lang groeit.

Hier wil ik inderdaad nuanceren dat dit geen aanpak is voor om het even wie. Het gaat hier wel degelijk over obesitas als een ziekte. En een ziekte moet je behandelen op een correcte wijze, in de handen van een persoon die de opvolging van de patiënt dan ook op een correcte wijze uitvoert.

“Obesitas is een ziekte. En een ziekte behandel je op een correcte wijze — niet met een prik die je online bestelde.”

De toekomst van obesitasbehandeling: wat mogen we verwachten?

We sluiten af met een blik vooruit. Wat brengt de volgende tien jaar — en wat hoopt Van Gaal dat lezers meenemen uit zijn boek?

Als u tien jaar vooruitkijkt, hoe ziet de behandeling van obesitas er dan uit? En wat betekent dat voor de rol van persoonlijke verantwoordelijkheid?

Als we tien jaar vooruitkijken, dan verwacht ik een verdere evolutie met nog krachtigere middelen die allemaal berusten op lichaamseigen hormonen. We hadden eerst semaglutide, één darmhormoon. We hebben Mounjaro, twee darmhormonen. Er zijn tal van studies die in de pijplijn lopende zijn, waarbij meerdere darmhormonen worden aangewend om aan het probleem van overgewicht en obesitas en zijn belangrijke medische gevolgen het hoofd te kunnen bieden.

Wat hoopt u dat er verandert bij lezers zodra ze dit boek dichtklappen — in hun kennis én in hun houding tegenover obesitas?

Ik hoop dat de lezer voornamelijk deze nuances wil proberen te begrijpen bij het lezen van dit boek. Het is belangrijk dat men begrijpt wat de risico’s zijn, dat de lezer begrijpt dat obesitas een complex probleem is, dat de lezer ook kan leren waarom men in gewicht toeneemt, waarom men na vermagering opnieuw in gewicht gaat toenemen — het zogenaamde jojo-effect.

Hierover is de kennis doorgaans onvoldoende bekend, en ik hoop daarmee de hand te reiken aan de lezer om hier duidelijkheid te kunnen bieden — en ook te weten wie voor deze nieuwe evolutie echt in aanmerking komt.

Veelgestelde vragen over obesitas en Ozempic

Op basis van dit gesprek met prof. dr. Van Gaal beantwoorden we de meest gestelde vragen over obesitas en GLP-1-behandelingen.

Altijd op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief: