Hoe kan je een blaasontsteking en urineweginfecties voorkomen?

Laatst bijgewerkt op 30 september 2025

In dit artikel spreken we over urineweginfecties en blaasontstekingen. We leggen uit wat de oorzaken en symptomen precies zijn, en wat je kan doen om ze te voorkomen en te behandelen.

Wat zijn urineweginfecties?

Urineweginfecties zijn bacteriële infecties die in het urinewegsysteem ontstaan en gaan groeien. Het urinewegsysteem is de hele weg die de urine doorloopt voor deze uitgeplast wordt. Het begint bovenaan tegen de rugzijde met de twee nieren die zich links en rechts van het lichaam bevinden.De nieren lozen de urine in de urineleiders en vervolgens in de blaas. De ernst van de infectie is afhankelijk van de plaats waar deze infectie zich voordoet.

Symptomen van urineweginfecties

Deze symptomen van urineweginfecties verschillen van de plaats waar deze zich voordoet in het systeem. We kunnen hier een onderscheid maken tussen het bovenste en onderste systeem.

1. Symptomen in het bovenste deel van de urinewegen (nieren en urineleiders)

Bij een infectie ter hoogte van de nieren spreken we over een pyelonefritis. Deze kan ernstige gevolgen hebben en moet tijdig behandeld worden. De symptomen die ons moeten alarmeren zijn:

• Koorts boven de 38°C.
• Misselijkheid en braken evenals diarree.
• Pijn ter hoogte van de zijkant van de bovenrug. De pijnlijke zijde komt meestal overeen met de nier die ontstoken is.
• Meer last bij het plassen.

2. Symptomen in het onderste deel van de urinewegen (blaas en onderste urineweg naar buiten toe)

• Troebele en slecht ruikende urine.
• Heel dikwijls kleine beetjes moeten plassen.
• Ongemakken en pijn bij het plassen.
• Lage buikpijn en rugpijn.
• Zich algemeen slecht voelen.

Oorzaken van urineweginfecties

Urineweginfecties treden meestal op wanneer bacteriën uit het maag-darmstelsel via de plasbuis naar binnen dringen. Het risico is groter bij vrouwen dan bij mannen omdat deze een kortere plasbuis hebben die dichter bij de aars gelegen is. Naarmate de infectie opstijgt in het urinewegsysteem spreekt men van een andere ontsteking.

1. Blaasontsteking of cystitis: is een ontsteking ter hoogte van het slijmvlies van de blaas.
2. Urethritis: ontsteking van de onderste plasbuis.
3. Ureteritis: ontsteking van de urineleider, het buissysteem tussen de nieren en de blaas.
4. Pyelonefritis: wanneer de nier zelf ontstoken is.

Risicofactoren op een blaasontsteking

Vrouwen hebben in het algemeen meer kans op een blaasontsteking. Daarnaast zullen vrouwen die seksueel actief zijn, bepaalde soorten anticonceptie gebruiken (bijvoorbeeld diafragma’s), zwanger en in de menopauze zitten een groter risico hebben op blaasontstekingen. Ook het gebruik van tampons kan de kans op een blaasontsteking vergroten.

Andere risicofactoren, die zowel bij mannen als bij vrouwen kunnen voorkomen, betreffen: een blokkade in de urineafvoer (bijvoorbeeld nierstenen), veranderingen in het immuunsysteem (bijvoorbeeld bij HIV, kanker en diabetes) en het veelvuldige gebruik van catheters (dit wordt gebruikt bij ouderen of chronisch zieke mensen).

Hoe blaas- en urineweginfecties voorkomen

Niet alleen de behandeling van urineweg infecties is belangrijk, maar ook het voorkomen ervan. Nuttige tips:

1. Cranberrysap of cranberrycapsules: Cranberry (bijv. sap of capsules) wordt onderzocht in de context van het voorkomen van terugkerende urineweginfecties. De bewijskracht is wisselend; het kan voor sommige mensen mogelijk helpen, maar het vervangt geen diagnose of behandeling. Bespreek gebruik en geschiktheid met je (huis)arts.
2. Vermijd constipatie: Mensen met een regelmatige stoelgang hebben minder kans op urineweginfecties. Constipatie moet daarom snel opgelost of vermeden worden.
3. Urineren: Regelmatig urineren en voldoende drinken ondersteunt een goede urineproductie en regelmatig plassen; dit kan de klachten verlichten, maar vervangt geen behandeling.
4. Genitale hygiëne: Na het toilet bezoek veeg je de billen van voor naar achteren schoon. Zeer belangrijk voor vrouwen. Was de genitaliën elke dag en zeker voor men seks heeft. Na de seksuele gemeenschap gaat men best nog eens plassen en de genitaliën spoelen. Gebruik bij het wassen een milde zeep. Vermijd kost wat kost het gebruik van genitale deodorants of parfums.

Het stellen van een diagnose voor urineweginfecties

Lage urineweginfecties bij vrouwen zijn zeer gemakkelijk te diagnosticeren zonder veel bijkomend onderzoek. Bij mannen komt dit soort infecties niet gemakkelijk voor en moet men eerst andere oorzaken uitsluiten. Vermoedt men een hoger gelegen infectie dan is bijkomend onderzoek nodig.

Een urinestaaltje is nodig om de infectie vast te stellen en de geschikte antibiotica te geven. Een bloedstaal is nodig om te zien of de infectie in de bloedsomloop zit. Een cystoscopie is een procedure waarbij de uroloog met een buis in de blaas gaat kijken om de wand te inspecteren. Is er bloed in de urine dan zal men via deze weg eventueel kankerweefsel kunnen opsporen.

Behandeling van urineweginfecties

Bij zeer zware infecties waar patiënten een groot risico lopen gebeurt de behandeling in het ziekenhuis. Een matige infectie kan men ook thuis behandelen. Antibiotica worden door een arts voorgeschreven; keuze en duur hangen af van je situatie (o.a. ernst, soort bacterie, risicofactoren). Volg het medisch advies. Voldoende drinken kan helpen om regelmatig te plassen en het comfort te verbeteren. Pijnstillers kunnen in overleg met een arts worden gebruikt om klachten te verlichten.

Altijd op de hoogte van het laatste gezondheidsnieuws? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief:

Enkele bronnen

Wat is een blaasontsteking?
Oorzaken van een blaasontsteking
Behandeling van urineweginfecties